4

Diyabetli hastalarda ayak yaralarının önlenmesi

Diyabet, besinlerle alınan glikozun kullanılamaması sonucu kanda glikoz (şeker) oranının yükseldiği, kronik metabolik bir hastalıktır. En büyük etken, pankreastan salgılanan ünsülin hormonunun yetersiz olması ya da etkin kullanılamamasıdır. Yükselen kan şekerinin kısa ve uzun vadede oluşturduğu çeşitli zararları vardır. Kan şekeri yüksekliğine bağlı gelişen bu sorunlara diyabetin komplikasyonları denir. Diyabette, damarsal ve sinirsel değişikliklere bağlı olarak gelişen kronik komplikasyonlar genellikle birlikte görülür ve etkileri birleşir. Tüm kronik komplikasyonların etkilerinin görüldüğü beden parçası sıklıkla alt ekstremitelerdir (ayak ve bacaklardır). Doğru bakım ve kontrollerle bu komplikasyonlar büyük ölçüde engellenebilir.


DİYABETE BAĞLI AYAK KOMPLİKASYONLARI NELERDİR?

Diyabet ayakları 2 ayrı yolla etkiler;

  • Ayağı besleyen damarları etkileyerek kan dolaşımını bozabilir (Periferik damar hastalığı): Kan dolaşımı bozulan ayağa yeteri kadar besin ve oksijen taşınamaz, buna bağlı olarak yaralar daha kolay gelişebilir ve iyileşme gecikir. Ayrıca ayaktaki dolaşımın bozulmasıyla ayak kemikleri ve eklemleri güçsüzleşir, ayaktaki yük dağılımı bozulur ve denge problemleri gelişir.
  • Ayağa gelen sinirlere zarar vererek his kaybına neden olabilir (Diyabetik nöropati): Uzun yıllar boyunca kan şekerinin yüksek seyretmesi ayak ve bacaklardaki sinirlere zarar verir. Sinir hasarına bağlı olarak;
  1. Duyu azalması ya da kaybı görülür. Ağrı, sıcak, soğuk vb. hissedilemez; buna paralel olarak yaralanmalar, yabancı cisim batmaları, ülserler, yanma ya da donmalar da fark edilemeyebilir.

1

  1. Ayak kaslarında gelişen hasara bağlı olarak kaslar esnekliğini kaybeder, ayak parmaklarında ve ayak tabanında çeşitli deformiteler gelişir. Ayaklarda diyabete bağlı yük dağılımının bozulmasına neden olan ve yaraların gelişimini kolaylaştıran faktörlerden biri de budur.

2

  1. Ayaktaki yağ ve ter bezlerinin çalışması bozulur ve ciltte kuruluklar, çatlaklar, nasırlar gelişir. Ciltte meydana gelen çatlaklardan mikroorganizmalar rahatlıkla girebilir ve enfeksiyona neden olurlar; nasırlar yabancı cisim gibi basınç oluşturur ve ülserlerin gelişimine zemin hazırlar. Nasır ve kalınlaşmalar tedavi edilmeli, cilt nemlendirilmeli ve korunmalıdır.

2


Damarsal ve sinirsel değişikliklere bağlı olarak diyabetik ayak ülserleri gelişebilir

4

Bu komplikasyonları önlemek amacıyla; yürüme analizleri, ayak tabanındaki basınç ve yük dağılımının ölçülmesi, ortopedik muayene, ayağın nöropati ve damar hastalıkları açısından değerlendirilmesi ile ayak komplikasyonları risk düzeyi belirlenerek; hasta, belirli aralıklarla muayane edileceği ve koruyucu girişimlerin gerçekleştirileceği bir programa alınır . Dikkat etmeleri gereken konularda bilgilendirilir. Podolojik tedavi yöntemleri ile ayak ülserleri ve buna bağlı ayak kayıpları %40-85 oranında önlenebilmektedir.